بازدیدها: ۲۲۲۲۸
صدور اجراییه چک
(اجراییه چک الکترونیک – اجراییه چک غیرالکترونیک)
از طریق دفاتر اسناد رسمی
چک برگشتی دارید و نمی‌دانید چطور پولتان را بگیرید؟ با صدور اجراییه چک از دفتر اسناد رسمی، می‌توانید بدون دادگاه و سریع مطالبات خود را وصول کنید. در این راهنما، مدارک و مراحل صدور اجراییه چک را گام‌به‌گام توضیح داده‌ایم.
مدارک لازم جهت پذیرش تقاضای صدور اجراییه چک برگشتی
- مدارک احراز هویت و سمت متقاضی (کارت ملی هوشمند و یا رسید ثبت نام کارت ملی هوشمند، شناسنامه، وکالت‌نامه اعم از مدنی یا دادگستری (در صورت وجود) و… ) ← متقاضی (دارنده چک) همان شخصی است که گواهینامه عدم پرداخت به نام وی صادر شده است.
- اصل چک (درخصوص چکهای غیر الکترونیک)
- اصل گواهینامه عدم پرداخت صادره از بانک مُحالٌ‌علیه
- تقاضانامه تکمیل شده اجرائیه (فرم تقاضانامه را دفتر اسناد رسمی در اختیار متقاضی قرار می‌دهد)
نکات مهم:
- درخواست اجرای چک از دفاتر اسناد رسمی واقع در محل اقامت متقاضی (مُتعهدٌله) یا محل وقوع بانک مُحالٌ‌علیه صورت می‌گیرد و در مورد چکهای صادره از شعب بانکهای ایرانی در خارج از کشور از دفاتر اسناد رسمی واقع در شهر تهران به عمل می‌آید.
- تقاضای صدور اجرائیه صرفاً علیه صادرکننده چک و در صورت فوت، علیه وراث وی قابل پذیرش است و در مورد چکهای صادره از اشخاص حقوقی، متقاضی می‌تواند هم علیه صادرکننده و هم صاحب حساب متضامناً درخواست اجرا نماید.
- در صورت تعدد صاحبان حساب، درخواست اجرای چک فقط نسبت به شخص یا اشخاصی که برابر گواهینامه عدم پرداخت، چک را امضاء نموده‌اند نسبت به مبلغ چک قابل پذیرش می‌باشد.
- دارنده چک که حق تقاضای پذیرش درخواست صدور اجرائیه را دارد اعم از کسی که چک در وجه او صادر شده باشد یا به نام او ظهرنویسی شده یا حامل چک در مورد چکهای در وجه حامل ← دارنده چک (متقاضی) کسی است که گواهینامه عدم پرداخت به نام او صادر شده است
- در چک های الکترونیک که فاقد قابلیت پشت نویسی می‌باشند، دارنده چک کسی هست که از سوی بانک به عنوان آخرین منتقلٌ‌الیه تأیید گردد.
- هرگاه چک نسبت به قسمتی از مبلغ آن بدون محل باشد، دارنده چک نسبت به باقی مانده حق صدور اجرائیه دارد (ماده ۱۸۴ آئین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی)
برای مطالعه بیشتر کلیک کنید:
- شیوه نامه پذیرش درخواست اجرای مفاد اسناد لازم‌الاجرا
- آئین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
- قانون اصلاح قانون صدور چک
چکهای مورد تقاضا باید:
- صادره از شعب بانکهای ایرانی یا شعب آن در خارج از کشور باشند (چکهای صادره از مؤسسات اعتباری مالی مجاز غیربانکی قابل پذیرش نیست)
- وعده دار و مشروط نباشد.
- در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.
- از حیث مبلغ و تاریخ و سایر مندرجات آن مخدوش نباشد.
- امضاء ذیل چک با نمونه امضاء موجود در بانک مطابقت نماید. ← در گواهینامه عدم پرداخت عبارت «مطابقت امضاء صادر کننده چک با نمونه امضاء موجود در بانک در حدود عرف بانکداری مطابقت دارد» تصریح شده باشد.
- چکهای صادره از اشخاص حقوقی دارای امضاء و مهر شخص حقوقی باشند.
- تجربه شخصی: دارنده چک (برگشت‌زننده) باید مشخصات کامل خود را پشت چک قید کند و آن را امضا نماید.
- تجربه شخصی در خصوص چکهای الکترونیک: اگر چک الکترونیک باشد، بانک باید در گواهی بنویسد: «چک الکترونیک و فاقد فیزیک است و بابت تضمین و امانت نمی‌باشد.» و مهر و امضاء بزند. اگر آدرس مربوط به دارنده چک باشد، بانک باید آن را قید و تأیید کند. دفترخانه نیز مهر «پذیرش اجرا شد» را روی گواهی بزند.
گواهینامه عدم پرداخت چک باید حاوی شرایط زیر باشد:
- علت برگشت چک در گواهینامه عدم پرداخت قید شده باشد. ← فقط به علت «کسر موجودی» قابل پذیرش است. به علت «عدم مطابقت امضاء» و یا «دستور قضایی» قابل پذیرش نیست.
- گواهینامه عدم پرداخت دارای کد رهگیری (۹ رقمی) و مهر و امضای متصدی مربوطه باشد.
- در خصوص چک های عهده بانک خارجی کد رهگیری الزامی نیست.
- مطابقت امضای چک با نمونه امضای موجود در سوابق بانکی گواهی شده باشد. ← در گواهینامه عدم پرداخت عبارت ««مطابقت امضاء صادر کننده چک با نمونه امضاء موجود در بانک در حدود عرف بانکداری مطابقت دارد» تصریح شده باشد.
- گواهینامه معارض نباشد (در صورت ارائه گواهینامه های متعدد و معارض، پذیرش درخواست موکول به رفع تعارض از بانک مُحالٌ‌علیه می‌باشد).
- در خصوص چک الکترونیک سردفتر مکلف است گواهینامه عدم پرداخت را ممهور به مهر «پذیرش اجرا شد» نماید.
- تجربه شخصی: تاریخ صدور داشته باشد.
- تجربه شخصی: اگر در گواهینامه عدم پرداخت، صادرکننده چک فاقد آدرس بود، یا باید توسط بانک تکمیل و مهر و امضاء شود و یا اگر وی دارای حساب کاربری ثنا باشد، عبارت «دارای حساب کاربری ثنا می‌باشد» در فیلد آدرس قید شود.
- تجربه شخصی: هر قسمتی که کارمند بانک با خودکار اضافه می‌کند (چاپی نیست)، باید امضاء و مهر بانک را داشته باشد.
- تجربه شخصی در خصوص چکهای الکترونیک: چون فیزیک چک قابل رؤیت نیست، در گواهی قید شود چک صادر کدام شهر می‌باشد و تأیید بانک شود.
برای مطالعه بیشتر:
از آئین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی مصوب ۱۳۸۷/۶/۱۱ رئیس قوه قضائیه:
ماده ۱۸۳ (اصلاحی ۱۳۹۸/۱۲/۶)ـ درخواست اجرای چک از محلی که بانک طرف حساب صادرکننده چک در آن محل واقع شده یا محل اقامت متعهدله به عمل می‌آید. برای صدور اجرائیه، بستانکار مکلف است تقاضانامه مخصوص صدور اجرائیه و همچنین اصل و فتوکپی مصدق چک و گواهی برگشتی آن را به دفترخانه اسناد رسمی مسئول پذیرش اجرائیه ارائه نماید. دفترخانه اصل چک را ممهور به مهر (پذیرش اجرا شد) نموده و آن را به بستانکار مسترد می‌نماید.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۹۸/۱۲/۶)ـ درخواست اجرای چکهای صادره از شعب بانکهای ایرانی خارج از کشور در دفترخانه‌های اسناد رسمی تهران که در شیوه‌نامه سازمان ثبت معین می‌گردد، به عمل خواهد آمد.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۸/۱۲/۶)ـ پس از صدور اجرائیه دارنده چک می‌تواند ضمن اعلام انصراف، گواهی لازم را از اداره ثبت درخواست نماید. در این صورت، اگر اجرائیه ابلاغ شده باشد، حق‌الاجراء برابر مقررات وصول و پرونده مختومه می‌گردد.
ماده ۱۸۴ـ هرگاه چک نسبت به قسمتی از مبلغ آن بدون محل باشد، دارنده چک نسبت به باقی‌مانده حق صدور اجرائیه دارد.
ماده ۱۸۵ـ هرگاه گواهینامه‌های متعدد و متعارض از بانک صادر گردد صدور اجرائیه موکول به رفع تعارض از همان بانک است.
ماده ۱۸۶ـ دعوی صادرکننده چک در مورد مطالبی که گاهی به عنوان بابت… در متن چک نوشته می‌شود و همچنین مطالب مذکور در ظهر چک در مورد ظهرنویس در اداره ثبت قابل رسیدگی نمی‌باشد و فقط وجه مرقوم در چک قابل صدور اجرائیه در اداره ثبت می‌باشد.
ماده ۱۸۷ـ اعلام جرم علیه صادرکننده چک بی‌محل به مقامات صلاحیت‌دار مانع درخواست صدور اجرائیه برای وصول وجه چک از طریق اداره ثبت نخواهد بود مگر اینکه دستوری دراین‌باره از طرف مقامات قضائی صادر شود.
ماده ۱۸۸ـ اگر عدم پرداخت وجه چک به علت عدم مطابقت امضای زیر چک با امضای کسی که حق صدور چک را دارد و همچنین فقدان مهر در اشخاص حقوقی باشد در اداره ثبت اجرائیه صادر نخواهد شد.
ماده ۱۸۹ـ دارنده چک که حق تقاضای صدور اجرائیه دارد اعم است از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او ظهرنویسی شده یا حامل چک (در مورد چکهای در وجه حامل).
ماده ۱۹۰ـ در صورتی که چک به وکالت یا نمایندگی از طرف حساب صادر شده باشد صادرکننده چک و صاحب حساب متضامناً مسئول پرداخت وجه چک بوده و به تقاضای بستانکار اجرائیه علیه آنها بر اساس تضامن صادر می‌شود.
ماده ۱۹۱ـ در مواردیکه صاحبان حساب متعدد بوده و چک با امضای احدی از آنان باشد اجرائیه علیه امضاءکننده نسبت به مبلغ چک صادر می‌گردد.
ماده ۱۹۲ـ در مورد چکهای وعده‌دار اجرائیه پس از سررسید صادر خواهد شد.
ماده ۱۹۳ـ پس از صدور اجرائیه چک دارنده چک می‌تواند ضمن اعلام انصراف از تعقیب عملیات اجرائی مطالبه استرداد لاشه چک را بکند در این صورت اگر اجرائیه ابلاغ شده باشد، حق‌الاجرا را باید بپردازد و در این مورد پرونده مختومه محسوب است.از سامانه ملی آرای قضایی:
دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۶۱۰۰۵۸۹ مورخ ۱۳۹۳/۱۰/۸ شعبه … دیوان عالی کشور:
عنوان: مفهوم بانک محال‌علیه و اثر آن در صلاحیت محلی
پیام: بانک محال‌علیه همان بانکی است که صادرکننده چک در آن مبادرت به افتتاح حساب نموده و دارای وجه است و با صدور چک وجه موجود در آن بانک را به دارنده واگذار می‌نماید بنابراین اطلاق محال‌علیه بر بانک محل برگشت چک صحیح نیست و خواهان نمی‌تواند در محل برگشت چک اقامه دعوی نماید.
مستندات: ماده ۳۱۰ قانون تجارت – رأی وحدت رویه شماره ۶۸۸ دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوی چک
دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۸۸۷۱۱۲۰۰۷۵۷ مورخ ۱۴۰۰/۶/۱۳ شعبه … دیوان عالی کشور:
عنوان: مفهوم بانک محال‌علیه و اثر آن در صلاحیت محلی
پیام: منظور از بانک محال‌علیه بانک صادرکننده گواهی عدم پرداخت نمی‌باشد. بلکه مراد شعبه‌ای است که حساب بانکی افتتاح و دسته چک در اختیار صاحب حساب قرار داده است و بانکی که گواهی عدم پرداخت صادرمی نماید، بانک مرجوع‌الیه محسوب می‌شود. بنابراین صدور گواهینامه عدم پرداخت از ناحیه سایر شعب به نمایندگی از طرف بانک محال‌علیه به منظور تسهیل در امور بانکی و تسریع در ارائه خدمات به مشتریان بانک می‌باشد و نمی‌تواند تغییری در صلاحیت محاکم ایجاد نماید.
دادنامه شماره ۱۴۰۰۰۱۹۲۰۰۰۰۴۸۲۱۲۴ مورخ ۱۴۰۰/۷/۲۴ شعبه … دادگاه بدوی:
عنوان: بانک محال‌علیه در دعوی مطالبه وجه چک
پیام: در خصوص دادگاه صالح جهت اقامه دعوای مطالبه وجه چک، بانک محال‌علیه به بانکی اطلاق می‌شود که حساب بانکی افتتاح نموده است نه بانکی که گواهی عدم پرداخت صادر کرده است.
نمونه فرم تقاضانامه صدور اجراییه چک برگشتی که توسط دفتر اسناد رسمی در اختیار متقاضی قرار خواهد گرفت
مراحل بعد از صدور اجراییه چک برگشتی
مشاهده روند رسیدگی پرونده اجرایی از طریق پیگیری پرونده اجرا
سامانه نوبت دهی ادارات اجرای شهر تهران سامانه نوبت دهی ادارات اجرای شهر تهران
نشانی اداره چهارم اجرای اسناد رسمی: تهران، خیابان قائم مقام فراهانی کوچه میرزاحسنی
